O PSOE de Barbadás reclama un plan para recuperar os lavadoiros tradicionais do municipio e actuar de inmediato en tres deles
Recuperar o patrimonio ligado á auga en Barbadás é o obxectivo dunha moción que o grupo socialista levará ao vindeiro pleno municipal, previsto para o luns 7 de setembro. O texto pide ao goberno local que deseñe un plan de actuación integral para os lavadoiros tradicionais do municipio e que, ademais, se comprometa a intervir canto antes en tres deles: o do Regueiro, na propia localidade de Barbadás; o do Moredo, en Bentraces; e o das Laxes, en Piñor.
Polo territorio municipal consérvanse preto de vinte destas construcións, que as concelleiras do PSdeG-PSOE consideran unha peza clave do legado arquitectónico, histórico e etnográfico da zona. De aí que reclamen unha folla de ruta capaz de priorizar as actuacións segundo o estado de cada lavadoiro, sen deixar de lado tampouco o seu mantemento habitual unha vez recuperados.
Para a voceira do grupo, Victoria Morenza Doforno, estes espazos van máis alá do seu valor material: non son só pedra, auga e tellado, senón testemuño vivo da historia colectiva do municipio. A edil lembra que, xeración tras xeración, funcionaron como puntos de reunión onde a veciñanza compartía conversas e vida social. Neste sentido, pon o acento no que supuxeron para as mulleres, que durante moito tempo atoparon nos lavadoiros un espazo propio de liberdade, intercambio e expresión; recuperar estes lugares, defende, é tamén honrar a memoria das xeracións que os usaron.
Os socialistas insisten en que calquera intervención debe construírse xunto á veciñanza e ás asociacións do municipio, que en repetidas ocasións teñen trasladado a necesidade de actuar sobre estes elementos, e apostan por solucións respectuosas coa fisionomía orixinal de cada construción.
Tres actuacións urxentes
A moción concreta que se propón facer en cada un dos tres lavadoiros sinalados como prioritarios. Sobre o do Regueiro, en Barbadás, os socialistas piden dar continuidade a un proxecto que xa conta con xestións previas e contactos técnicos coa Dirección Xeral de Patrimonio, encamiñados a atopar unha fórmula urbanística viable. Entre as ideas plantexadas figuran recuperar o valor do tanque e do propio lavadoiro, restaurar a saída natural da auga —substituíndo o actual tubo de formigón—, integrar mellor o espazo no seu entorno natural e renovar a cuberta, hoxe moi danada pola humidade, respectando en todo momento o estilo tradicional da construción e sen pechar a súa zona central.
En Bentraces, o lavadoiro do Moredo aparece como o segundo foco de urxencia. Este espazo arrastra varios anos de intervencións diversas —un obradoiro de emprego, traballos da Confederación Hidrográfica— que, segundo o PSdeG-PSOE, non resolveron o seu principal problema: unha cuberta de amianto que debería retirarse e substituírse por unha estrutura tradicional, xunto cunha mellora xeral do entorno inmediato.
A terceira proposta céntrase no lavadoiro das Laxes, no camiño do Pito, en Piñor, onde se plantexa actuar tanto sobre a construción como sobre o espazo que a rodea, co fin de devolverlle dignidade e uso.
Unha estratexia para todo o conxunto
Máis alá destas tres actuacións puntuais, o grupo socialista defende que o Concello abandone a lóxica de intervir só cando xorde un problema e aposte por unha planificación de conxunto para a totalidade dos lavadoiros do municipio. A moción reclama, por tanto, un diagnóstico que identifique as necesidades de cada un, ordene as prioridades en función do seu estado e o seu valor patrimonial, e programe no tempo as obras necesarias.
A esa planificación sumaríase un calendario fixo de limpeza e mantemento, de xeito que estes espazos non transmitan unha imaxe de desleixo. Os socialistas resumen a súa petición como algo básico: dispoñer de información clara sobre o estado de cada lavadoiro, o que precisa, o seu custo estimado e o momento en que se actuaría, en lugar de esperar a que o deterioro sexa irreversible para comezar a pensar en solucións.
Dende o grupo municipal sublíñase, ademais, que coidar estes espazos non é só unha cuestión de conservación material, senón unha forma de reforzar a identidade de cada núcleo de poboación, recuperar lugares de encontro comunitario e asegurar que as próximas xeracións poidan seguir coñecendo e desfrutando dun patrimonio que forma parte da paisaxe e da memoria colectiva de Barbadás.