Sete rutas para descubrir o patrimonio natural de Quintela de Leirado
Nun territorio marcado pola presenza de ríos, montes e antigos camiños, Quintela de Leirado ofrece unha rede de sendeiros que permiten achegarse á súa paisaxe e ao seu patrimonio natural e cultural. Ao seu paso podemos descubrir igrexas, capelas, pontes romanas, mámoas, unha torre do reloxo e a coñecida Igrexa de San Pedro de Leirado, un dos mellores exemplos de arquitectura barroca dos séculos XVII e XVIII na provincia de Ourense.
Un dos percorridos máis coñecidos é a ruta Ponte dos Carros, de 8 km e dificultade media. Parte de Tornadoiro, uns metros máis alá do concello, e avanza ata o núcleo de Chedas. O seu principal atractivo aparece ao cruzar a Ponte dos Carros, unha ponte de tradición romana situada no vello camiño que unía Leirado con Mociños, converténdose nun dos elementos patrimoniais máis recoñecibles do traxecto.
Tamén con saída dende Leirado, á beira da casa do concello, a ruta da Sobreira–Santo Cristo propón un percorrido de 5 km que pasa por Augalevada antes de chegar á capela do Santo Cristo. Trátase dun itinerario curto pero significativo, onde o camiño vai conducindo progresivamente cara a un espazo de carácter máis espiritual e simbólico.
Nun contexto máis de montaña, a ruta da Cachena ofrece unha experiencia de 3 km preto do núcleo de Beade. É un sendeiro de dificultade media no que a paisaxe e a fauna cobran especial protagonismo, destacando a presenza da raza bovina cachena, habitual nesta zona de relevo máis elevado e rural.
Seguindo a pegada da auga e das infraestruturas tradicionais, a ruta do Canal percorre 6 km desde Os Garaxes ata o límite co concello de Padrenda. O camiño acompaña o trazado do canal que leva a auga desde o encoro ata a central hidroeléctrica do río Deva, nun entorno dominado pola vexetación autóctona, onde destacan carballos e bidueiros que acompañan practicamente todo o itinerario.
Nun formato moito máis breve aparece a ruta do Facho, cunha distancia de só 600 metros e dificultade baixa. O sendeiro remata nun miradoiro e conduce ata o monte do Facho, onde se atopa a Torre do Reloxo, unha construción de pedra dos anos trinta destinada a organizar as quendas de rega. O reloxo artesanal que alberga foi doado pola emigración galega en Arxentina nos anos sesenta. Co tempo, o espazo foi modificado, incluíndo unha estrutura metálica que o converteu en miradoiro, aínda que as intervencións posteriores limitaron o acceso á súa parte superior. Aínda así, continúa sendo un símbolo local, recoñecido como Ben Municipal.
Un dos percorridos máis completos é a ruta O Miradoiro, cunha lonxitude de 11,5 km e un desnivel acumulado de 681 metros. Parte tamén da casa do concello e permite unha transición progresiva entre asfalto, camiños forestais e zonas de ribeira. O itinerario pasa por lugares como Retortoiro e Xacebáns, descende cara ao río Deva —onde se atopan piscinas naturais— e continúa a ascensión ata Penagache, a 1.226 metros de altitude. Desde este punto, as vistas abarcan boa parte dos vales dos ríos Miño, Arnoia e Deva, ademais de serras afastadas. No percorrido aparecen tamén elementos como unha mámoa, a Mota Grande e antigos pasos de fronteira, que engaden unha dimensión histórica á paisaxe.
Por último, a ruta do Río Deva discorre durante 6 km pola beira deste curso fluvial, nun percorrido de dificultade media-baixa en zona de montaña. Ao longo do camiño poden identificarse ata oito muíños en proceso de rehabilitación, e o sendeiro remata nun miradoiro que permite observar o val e o curso do río.