Falece aos 88 anos o escritor ourensán Xosé Luís Méndez Ferrín

GaliciaXa | OurenseXa
O autor, nado en Ourense en 1938, deixa tras de si máis de seis décadas de traballo literario e xornalístico que o converteron nunha das voces máis determinantes da cultura galega contemporánea
Xosé Luis Méndez Ferrín
19 Nov 2026

Xosé Luís Méndez Ferrín faleceu aos 88 anos. O escritor, nado en Ourense en 1938, deixa unha pegada imborrable na cultura galega tras unha vida dedicada á poesía, á narrativa, ao ensaio e ao xornalismo, disciplinas nas que desenvolveu un traballo que se estendeu durante máis de medio século.

A Real Academia Galega, institución que presidiu entre 2010 e 2013, expresou o seu fondo pesar polo pasamento do escritor e profesor, figura central da cultura galega desde a segunda metade do século XX polas súas achegas nos eidos da creación literaria, o xornalismo, os estudos literarios e a filoloxía.

Os seus primeiros anos transcorreron entre a capital ourensá e Vilanova dos Infantes, no Concello de Celanova. Máis adiante trasladouse a Pontevedra para rematar os seus estudos de bacharelato, e acabou asentándose en Vigo, cidade onde construiría o groso da súa carreira profesional. Estudou Filoloxía entre Santiago de Compostela e Madrid, e foi precisamente na capital de España onde, xunto a un grupo de estudantes e traballadores, deu forma ao colectivo literario coñecido como ‘Brais Pinto’. Nesa etapa tomou contacto co movemento cultural galeguista impulsado por nomes como Ramón Piñeiro, contexto no que viron a luz as súas primeiras obras, entre elas ‘Voce na néboa’ e ‘Percival e outras historias’.

Unha vez cumprido o servizo militar nas illas Canarias, incorporouse como docente ao Colexio Fingoi de Lugo, onde permaneceu entre 1962 e 1964. Un ano máis tarde conseguiu a cátedra de Lingua e Literatura Española, o que marcou o seu regreso definitivo a Vigo. Alí continuou dando clases, no instituto Santa Irene, até que se retirou do ensino en 2009. A súa formación académica culminou cun doutoramento na Universidade compostelá, cuxa tese —centrada na evolución poética galega e publicada baixo o título ‘De Pondal a Novoneyra’ en 1984— se converteu co tempo nun texto de consulta habitual. A Universidade de Vigo, pola súa banda, outorgoulle o título de Doutor Honoris Causa en 1999.

A súa implicación non se limitou ao terreo literario. Méndez Ferrín tamén deixou pegada na política galega como un dos impulsores, na década de 1960, da Unión do Povo Galego (UPG). Dentro do ámbito académico e institucional, ingresou na Real Academia Galega no ano 2000 e chegou a ocupar a súa presidencia entre 2010 e 2013. Entre os recoñecementos recibidos ao longo da súa traxectoria figuran o Premio da Crítica Española e o Premio Nacional de Cultura Galega de Literatura, este último concedido en 2008. Un ano antes do cambio de século, en 1999, a Asociación de Escritores en Lingua Galega chegou a propor a súa candidatura ao Premio Nobel de Literatura.

No terreo xornalístico, colaborou con diversas publicacións e, entre 2007 e 2020, mantivo unha cita semanal, cada sábado, coa sección ‘No fondo dos espellos’, coa que se despediu daquela etapa como columnista. Os textos reunidos baixo ese nome tocaban temas moi variados —desde historia e literatura ata onomástica, gastronomía ou a actualidade política do momento— e acabaron compilados en distintos volumes pola Universidade de Vigo, nunha edición preparada por Fernando Ramallo.

Esa longa traxectoria como articulista foi precisamente obxecto dun recoñecemento recente. O pasado outubro, un xurado reunido en Xinzo de Limia resolveu por unanimidade outorgarlle o V Premio Carlos Casares de Xornalismo Literario, impulsado de forma conxunta polo Concello desa localidade e a Fundación Carlos Casares. O fallo subliñaba o coidado no estilo dos seus escritos, a amplitude dos temas que abordaba e o seu empeño en rescatar do esquecemento episodios, circunstancias e personaxes vinculados ao galeguismo, aos que devolvía un lugar destacado na memoria social e cultural do país. Con aquel galardón, Méndez Ferrín recollía o testemuño de Víctor F. Freixanes, premiado na edición anterior e que nesta ocasión participara como membro do xurado.

O propio fallo dese premio resumía o seu legado ao cualificalo como unha das voces máis determinantes das letras galegas dos últimos dous séculos, cunha obra que axuda a entender tanto a evolución da lingua literaria galega como a relación entre literatura, historia e memoria colectiva.

0.16147089004517